|
In questa pagina gli studenti del
triennio sez. A del Liceo-Ginnasio "A.Poliziano" di Montepulciano alunni
del prof. Massimo Rossi, eventualmente assenti ad alcune lezioni, possono
recuperarne on line il contenuto, che viene qui riprodotto nelle linee
essenziali. La consultazione di questi riassunti, ovviamente, non esime
gli alunni dal regolare studio domestico fondato sul libro di testo, né
giustifica minimamente l'assenza delle lezioni. E' fatto obbligo agli
studenti, come più volte detto in classe dal prof. Rossi, di essere sempre
presenti al lavoro di classe, tranne i casi di impedimento previsti dalla
normativa. Quanto qui pubblicato ha solo lo scopo di favorire ed integrare
la preparazione ottenuta con la regolare frequenza, in caso di assenza
dovuta a malattia o ad altri giustificabili motivi. Saranno comunque
sintetizzate sul sito soltanto le lezioni di storia letteraria ritenute di
maggiore rilievo ed alle quali sia stato assente un numero significativo
di alunni, i quali non possono prescindere dai relativi contenuti e non
sono in grado, se non in parte, di ricostruirli personalmente.
Oltre al riassunto delle lezioni,
possono essere inseriti in questo spazio anche altri materiali didattici
(letture critiche, testi di autori classici, esercizi, cartine geografiche
ecc.) che servono di ausilio per gli studenti nella preparazione delle
verifiche.
Del materiale qui inserito, per cui non
è previsto l'uso di un user-id e di una password, possono naturalmente
avvalersi anche altri studenti o docenti di altre scuole e località. |
|
ATTENZIONE: gli alunni della I Liceo
Classico sez. A troveranno in questa pagina: 1) l'intero testo del
I° libro dell'Iliade, in greco e in traduzione da scaricare e
stampare per leggersi in classe; 2) alcune letture su Omero, almeno
una delle quali è OBBLIGATORIA per ciascun studente e deve essere letta
durante le vacanze natalizie;
ATTENZIONE: gli alunni della II Liceo
Classico sez. A troveranno più avanti in questa pagina, dopo i sussidi
destinati alla I Liceo, lo schema interpretativo del poeta tragico
EURIPIDE. Tale schema però, è bene sottolinearlo, ha il solo scopo di
mettere in ordine i concetti, che ovviamente vanno studiati sul libro di
testo e sugli appunti presi in classe.
Classe I A -
Omero
Inserimento del testo e della traduzione
(R.Calzecchi Onesti) del I° libro dell'Iliade
μῆνιν
ἄειδε
θεὰ
Πηληϊάδεω
Ἀχιλῆος
οὐλομένην,
ἣ
μυρί᾽
Ἀχαιοῖς
ἄλγε᾽
ἔθηκε,
πολλὰς
δ᾽
ἰφθίμους
ψυχὰς
Ἄϊδι
προΐαψεν
ἡρώων,
αὐτοὺς
δὲ
ἑλώρια
τεῦχε
κύνεσσιν
5οἰωνοῖσί
τε
πᾶσι,
Διὸς
δ᾽
ἐτελείετο
βουλή,
5
ἐξ
οὗ
δὴ
τὰ
πρῶτα
διαστήτην
ἐρίσαντε
Ἀτρεΐδης
τε
ἄναξ
ἀνδρῶν
καὶ
δῖος
Ἀχιλλεύς.
τίς
τ᾽
ἄρ
σφωε
θεῶν
ἔριδι
ξυνέηκε
μάχεσθαι;
Λητοῦς
καὶ
Διὸς
υἱός:
ὃ
γὰρ
βασιλῆϊ
χολωθεὶς
10νοῦσον
ἀνὰ
στρατὸν
ὄρσε
κακήν,
ὀλέκοντο
δὲ
λαοί,
10
οὕνεκα
τὸν
Χρύσην
ἠτίμασεν
ἀρητῆρα
Ἀτρεΐδης:
ὃ
γὰρ
ἦλθε
θοὰς
ἐπὶ
νῆας
Ἀχαιῶν
λυσόμενός
τε
θύγατρα
φέρων
τ᾽
ἀπερείσι᾽
ἄποινα,
στέμματ᾽
ἔχων
ἐν
χερσὶν
ἑκηβόλου
Ἀπόλλωνος
15χρυσέῳ
ἀνὰ
σκήπτρῳ,
καὶ
λίσσετο
πάντας
Ἀχαιούς,
15
Ἀτρεΐδα
δὲ
μάλιστα
δύω,
κοσμήτορε
λαῶν:
Ἀτρεΐδαι
τε
καὶ
ἄλλοι
ἐϋκνήμιδες
Ἀχαιοί,
ὑμῖν
μὲν
θεοὶ
δοῖεν
Ὀλύμπια
δώματ᾽
ἔχοντες
ἐκπέρσαι
Πριάμοιο
πόλιν,
εὖ
δ᾽
οἴκαδ᾽
ἱκέσθαι:
20παῖδα
δ᾽
ἐμοὶ
λύσαιτε
φίλην,
τὰ
δ᾽
ἄποινα
δέχεσθαι,
20
ἁζόμενοι
Διὸς
υἱὸν
ἑκηβόλον
Ἀπόλλωνα.
ἔνθ᾽
ἄλλοι
μὲν
πάντες
ἐπευφήμησαν
Ἀχαιοὶ
αἰδεῖσθαί
θ᾽
ἱερῆα
καὶ
ἀγλαὰ
δέχθαι
ἄποινα:
ἀλλ᾽
οὐκ
Ἀτρεΐδῃ
Ἀγαμέμνονι
ἥνδανε
θυμῷ,
25ἀλλὰ
κακῶς
ἀφίει,
κρατερὸν
δ᾽
ἐπὶ
μῦθον
ἔτελλε:
25
μή
σε
γέρον
κοίλῃσιν
ἐγὼ
παρὰ
νηυσὶ
κιχείω
ἢ
νῦν
δηθύνοντ᾽
ἢ
ὕστερον
αὖτις
ἰόντα,
μή
νύ
τοι
οὐ
χραίσμῃ
σκῆπτρον
καὶ
στέμμα
θεοῖο:
τὴν
δ᾽
ἐγὼ
οὐ
λύσω:
πρίν
μιν
καὶ
γῆρας
ἔπεισιν
30ἡμετέρῳ
ἐνὶ
οἴκῳ
ἐν
Ἄργεϊ
τηλόθι
πάτρης
30
ἱστὸν
ἐποιχομένην
καὶ
ἐμὸν
λέχος
ἀντιόωσαν:
ἀλλ᾽
ἴθι
μή
μ᾽
ἐρέθιζε
σαώτερος
ὥς
κε
νέηαι.
ὣς
ἔφατ᾽,
ἔδεισεν
δ᾽
ὃ
γέρων
καὶ
ἐπείθετο
μύθῳ:
βῆ
δ᾽
ἀκέων
παρὰ
θῖνα
πολυφλοίσβοιο
θαλάσσης:
35πολλὰ
δ᾽
ἔπειτ᾽
ἀπάνευθε
κιὼν
ἠρᾶθ᾽
ὃ
γεραιὸς
35
Ἀπόλλωνι
ἄνακτι,
τὸν
ἠΰκομος
τέκε
Λητώ:
κλῦθί
μευ
ἀργυρότοξ᾽,
ὃς
Χρύσην
ἀμφιβέβηκας
Κίλλάν
τε
ζαθέην
Τενέδοιό
τε
ἶφι
ἀνάσσεις,
Σμινθεῦ
εἴ
ποτέ
τοι
χαρίεντ᾽
ἐπὶ
νηὸν
ἔρεψα,
40ἢ
εἰ
δή
ποτέ
τοι
κατὰ
πίονα
μηρί᾽
ἔκηα
40
ταύρων
ἠδ᾽
αἰγῶν,
τὸ
δέ
μοι
κρήηνον
ἐέλδωρ:
τίσειαν
Δαναοὶ
ἐμὰ
δάκρυα
σοῖσι
βέλεσσιν.
ὣς
ἔφατ᾽
εὐχόμενος,
τοῦ
δ᾽
ἔκλυε
Φοῖβος
Ἀπόλλων,
βῆ
δὲ
κατ᾽
Οὐλύμποιο
καρήνων
χωόμενος
κῆρ,
45τόξ᾽
ὤμοισιν
ἔχων
ἀμφηρεφέα
τε
φαρέτρην:
45
ἔκλαγξαν
δ᾽
ἄρ᾽
ὀϊστοὶ
ἐπ᾽
ὤμων
χωομένοιο,
αὐτοῦ
κινηθέντος:
ὃ
δ᾽
ἤϊε
νυκτὶ
ἐοικώς.
ἕζετ᾽
ἔπειτ᾽
ἀπάνευθε
νεῶν,
μετὰ
δ᾽
ἰὸν
ἕηκε:
δεινὴ
δὲ
κλαγγὴ
γένετ᾽
ἀργυρέοιο
βιοῖο:
50οὐρῆας
μὲν
πρῶτον
ἐπῴχετο
καὶ
κύνας
ἀργούς,
50
αὐτὰρ
ἔπειτ᾽
αὐτοῖσι
βέλος
ἐχεπευκὲς
ἐφιεὶς
βάλλ᾽:
αἰεὶ
δὲ
πυραὶ
νεκύων
καίοντο
θαμειαί.
ἐννῆμαρ
μὲν
ἀνὰ
στρατὸν
ᾤχετο
κῆλα
θεοῖο,
τῇ
δεκάτῃ
δ᾽
ἀγορὴν
δὲ
καλέσσατο
λαὸν
Ἀχιλλεύς:
55τῷ
γὰρ
ἐπὶ
φρεσὶ
θῆκε
θεὰ
λευκώλενος
Ἥρη:
55
κήδετο
γὰρ
Δαναῶν,
ὅτι
ῥα
θνήσκοντας
ὁρᾶτο.
οἳ
δ᾽
ἐπεὶ
οὖν
ἤγερθεν
ὁμηγερέες
τε
γένοντο,
τοῖσι
δ᾽
ἀνιστάμενος
μετέφη
πόδας
ὠκὺς
Ἀχιλλεύς:
Ἀτρεΐδη
νῦν
ἄμμε
παλιμπλαγχθέντας
ὀΐω
60ἂψ
ἀπονοστήσειν,
εἴ
κεν
θάνατόν
γε
φύγοιμεν,
60
εἰ
δὴ
ὁμοῦ
πόλεμός
τε
δαμᾷ
καὶ
λοιμὸς
Ἀχαιούς:
ἀλλ᾽
ἄγε
δή
τινα
μάντιν
ἐρείομεν
ἢ
ἱερῆα
ἢ
καὶ
ὀνειροπόλον,
καὶ
γάρ
τ᾽
ὄναρ
ἐκ
Διός
ἐστιν,
ὅς
κ᾽
εἴποι
ὅ
τι
τόσσον
ἐχώσατο
Φοῖβος
Ἀπόλλων,
65εἴτ᾽
ἄρ᾽
ὅ
γ᾽
εὐχωλῆς
ἐπιμέμφεται
ἠδ᾽
ἑκατόμβης,
65
αἴ
κέν
πως
ἀρνῶν
κνίσης
αἰγῶν
τε
τελείων
βούλεται
ἀντιάσας
ἡμῖν
ἀπὸ
λοιγὸν
ἀμῦναι
ἤτοι
ὅ
γ᾽
ὣς
εἰπὼν
κατ᾽
ἄρ᾽
ἕζετο:
τοῖσι
δ᾽
ἀνέστη
Κάλχας
Θεστορίδης
οἰωνοπόλων
ὄχ᾽
ἄριστος,
70ὃς
ᾔδη
τά
τ᾽
ἐόντα
τά
τ᾽
ἐσσόμενα
πρό
τ᾽
ἐόντα,
70
καὶ
νήεσσ᾽
ἡγήσατ᾽
Ἀχαιῶν
Ἴλιον
εἴσω
ἣν
διὰ
μαντοσύνην,
τήν
οἱ
πόρε
Φοῖβος
Ἀπόλλων:
ὅ
σφιν
ἐὺ
φρονέων
ἀγορήσατο
καὶ
μετέειπεν:
ὦ
Ἀχιλεῦ
κέλεαί
με
Διῒ
φίλε
μυθήσασθαι
75μῆνιν
Ἀπόλλωνος
ἑκατηβελέταο
ἄνακτος:
75
τοὶ
γὰρ
ἐγὼν
ἐρέω:
σὺ
δὲ
σύνθεο
καί
μοι
ὄμοσσον
ἦ
μέν
μοι
πρόφρων
ἔπεσιν
καὶ
χερσὶν
ἀρήξειν:
ἦ
γὰρ
ὀΐομαι
ἄνδρα
χολωσέμεν,
ὃς
μέγα
πάντων
Ἀργείων
κρατέει
καί
οἱ
πείθονται
Ἀχαιοί:
80κρείσσων
γὰρ
βασιλεὺς
ὅτε
χώσεται
ἀνδρὶ
χέρηϊ:
80
εἴ
περ
γάρ
τε
χόλον
γε
καὶ
αὐτῆμαρ
καταπέψῃ,
ἀλλά
τε
καὶ
μετόπισθεν
ἔχει
κότον,
ὄφρα
τελέσσῃ,
ἐν
στήθεσσιν
ἑοῖσι:
σὺ
δὲ
φράσαι
εἴ
με
σαώσεις.
τὸν
δ᾽
ἀπαμειβόμενος
προσέφη
πόδας
ὠκὺς
Ἀχιλλεύς:
‘85θαρσήσας
μάλα
εἰπὲ
θεοπρόπιον
ὅ
τι
οἶσθα:
85
οὐ
μὰ
γὰρ
Ἀπόλλωνα
Διῒ
φίλον,
ᾧ
τε
σὺ
Κάλχαν
εὐχόμενος
Δαναοῖσι
θεοπροπίας
ἀναφαίνεις,
οὔ
τις
ἐμεῦ
ζῶντος
καὶ
ἐπὶ
χθονὶ
δερκομένοιο
σοὶ
κοίλῃς
παρὰ
νηυσί
βαρείας
χεῖρας
ἐποίσει
90συμπάντων
Δαναῶν,
οὐδ᾽
ἢν
Ἀγαμέμνονα
εἴπῃς,
90
ὃς
νῦν
πολλὸν
ἄριστος
Ἀχαιῶν
εὔχεται
εἶναι.
καὶ
τότε
δὴ
θάρσησε
καὶ
ηὔδα
μάντις
ἀμύμων:
οὔ
τ᾽
ἄρ
ὅ
γ᾽
εὐχωλῆς
ἐπιμέμφεται
οὐδ᾽
ἑκατόμβης,
ἀλλ᾽
ἕνεκ᾽
ἀρητῆρος
ὃν
ἠτίμησ᾽
Ἀγαμέμνων,
95οὐδ᾽
ἀπέλυσε
θύγατρα
καὶ
οὐκ
ἀπεδέξατ᾽
ἄποινα,
95
τοὔνεκ᾽
ἄρ᾽
ἄλγε᾽
ἔδωκεν
ἑκηβόλος
ἠδ᾽
ἔτι
δώσει:
οὐδ᾽
ὅ
γε
πρὶν
Δαναοῖσιν
ἀεικέα
λοιγὸν
ἀπώσει
πρίν
γ᾽
ἀπὸ
πατρὶ
φίλῳ
δόμεναι
ἑλικώπιδα
κούρην
ἀπριάτην
ἀνάποινον,
ἄγειν
θ᾽
ἱερὴν
ἑκατόμβην
100ἐς
Χρύσην:
τότε
κέν
μιν
ἱλασσάμενοι
πεπίθοιμεν.
100
’
ἤτοι
ὅ
γ᾽
ὣς
εἰπὼν
κατ᾽
ἄρ᾽
ἕζετο:
τοῖσι
δ᾽
ἀνέστη
ἥρως
Ἀτρεΐδης
εὐρὺ
κρείων
Ἀγαμέμνων
ἀχνύμενος:
μένεος
δὲ
μέγα
φρένες
ἀμφιμέλαιναι
πίμπλαντ᾽,
ὄσσε
δέ
οἱ
πυρὶ
λαμπετόωντι
ἐΐκτην:
105Κάλχαντα
πρώτιστα
κάκ᾽
ὀσσόμενος
προσέειπε:
105
μάντι
κακῶν
οὐ
πώ
ποτέ
μοι
τὸ
κρήγυον
εἶπας:
αἰεί
τοι
τὰ
κάκ᾽
ἐστὶ
φίλα
φρεσὶ
μαντεύεσθαι,
ἐσθλὸν
δ᾽
οὔτέ
τί
πω
εἶπας
ἔπος
οὔτ᾽
ἐτέλεσσας:
καὶ
νῦν
ἐν
Δαναοῖσι
θεοπροπέων
ἀγορεύεις
110ὡς
δὴ
τοῦδ᾽
ἕνεκά
σφιν
ἑκηβόλος
ἄλγεα
τεύχει,
110
οὕνεκ᾽
ἐγὼ
κούρης
Χρυσηΐδος
ἀγλά᾽
ἄποινα
οὐκ
ἔθελον
δέξασθαι,
ἐπεὶ
πολὺ
βούλομαι
αὐτὴν
οἴκοι
ἔχειν:
καὶ
γάρ
ῥα
Κλυταιμνήστρης
προβέβουλα
κουριδίης
ἀλόχου,
ἐπεὶ
οὔ
ἑθέν
ἐστι
χερείων,
115οὐ
δέμας
οὐδὲ
φυήν,
οὔτ᾽
ἂρ
φρένας
οὔτέ
τι
ἔργα.
115
ἀλλὰ
καὶ
ὧς
ἐθέλω
δόμεναι
πάλιν
εἰ
τό
γ᾽
ἄμεινον:
βούλομ᾽
ἐγὼ
λαὸν
σῶν
ἔμμεναι
ἢ
ἀπολέσθαι:
αὐτὰρ
ἐμοὶ
γέρας
αὐτίχ᾽
ἑτοιμάσατ᾽
ὄφρα
μὴ
οἶος
Ἀργείων
ἀγέραστος
ἔω,
ἐπεὶ
οὐδὲ
ἔοικε:
120λεύσσετε
γὰρ
τό
γε
πάντες
ὅ
μοι
γέρας
ἔρχεται
ἄλλῃ.
120
τὸν
δ᾽
ἠμείβετ᾽
ἔπειτα
ποδάρκης
δῖος
Ἀχιλλεύς:
Ἀτρεΐδη
κύδιστε
φιλοκτεανώτατε
πάντων,
πῶς
γάρ
τοι
δώσουσι
γέρας
μεγάθυμοι
Ἀχαιοί;
οὐδέ
τί
που
ἴδμεν
ξυνήϊα
κείμενα
πολλά:
125ἀλλὰ
τὰ
μὲν
πολίων
ἐξεπράθομεν,
τὰ
δέδασται,
125
λαοὺς
δ᾽
οὐκ
ἐπέοικε
παλίλλογα
ταῦτ᾽
ἐπαγείρειν.
ἀλλὰ
σὺ
μὲν
νῦν
τήνδε
θεῷ
πρόες:
αὐτὰρ
Ἀχαιοὶ
τριπλῇ
τετραπλῇ
τ᾽
ἀποτείσομεν,
αἴ
κέ
ποθι
Ζεὺς
δῷσι
πόλιν
Τροίην
εὐτείχεον
ἐξαλαπάξαι.
τὸν
δ᾽
ἀπαμειβόμενος
προσέφη
κρείων
Ἀγαμέμνων:
130
‘μὴ
δ᾽
οὕτως
ἀγαθός
περ
ἐὼν
θεοείκελ᾽
Ἀχιλλεῦ
κλέπτε
νόῳ,
ἐπεὶ
οὐ
παρελεύσεαι
οὐδέ
με
πείσεις.
ἦ
ἐθέλεις
ὄφρ᾽
αὐτὸς
ἔχῃς
γέρας,
αὐτὰρ
ἔμ᾽
αὔτως
ἧσθαι
δευόμενον,
κέλεαι
δέ
με
τήνδ᾽
ἀποδοῦναι;
135ἀλλ᾽
εἰ
μὲν
δώσουσι
γέρας
μεγάθυμοι
Ἀχαιοὶ
135
ἄρσαντες
κατὰ
θυμὸν
ὅπως
ἀντάξιον
ἔσται:
εἰ
δέ
κε
μὴ
δώωσιν
ἐγὼ
δέ
κεν
αὐτὸς
ἕλωμαι
ἢ
τεὸν
ἢ
Αἴαντος
ἰὼν
γέρας,
ἢ
Ὀδυσῆος
ἄξω
ἑλών:
ὃ
δέ
κεν
κεχολώσεται
ὅν
κεν
ἵκωμαι.
140ἀλλ᾽
ἤτοι
μὲν
ταῦτα
μεταφρασόμεσθα
καὶ
αὖτις,
140
νῦν
δ᾽
ἄγε
νῆα
μέλαιναν
ἐρύσσομεν
εἰς
ἅλα
δῖαν,
ἐν
δ᾽
ἐρέτας
ἐπιτηδὲς
ἀγείρομεν,
ἐς
δ᾽
ἑκατόμβην
θείομεν,
ἂν
δ᾽
αὐτὴν
Χρυσηΐδα
καλλιπάρῃον
βήσομεν:
εἷς
δέ
τις
ἀρχὸς
ἀνὴρ
βουληφόρος
ἔστω,
145ἢ
Αἴας
ἢ
Ἰδομενεὺς
ἢ
δῖος
Ὀδυσσεὺς
145
ἠὲ
σὺ
Πηλεΐδη
πάντων
ἐκπαγλότατ᾽
ἀνδρῶν,
ὄφρ᾽
ἥμιν
ἑκάεργον
ἱλάσσεαι
ἱερὰ
ῥέξας.
τὸν
δ᾽
ἄρ᾽
ὑπόδρα
ἰδὼν
προσέφη
πόδας
ὠκὺς
Ἀχιλλεύς:
‘ὤ
μοι
ἀναιδείην
ἐπιειμένε
κερδαλεόφρον
150πῶς
τίς
τοι
πρόφρων
ἔπεσιν
πείθηται
Ἀχαιῶν
150
ἢ
ὁδὸν
ἐλθέμεναι
ἢ
ἀνδράσιν
ἶφι
μάχεσθαι;
οὐ
γὰρ
ἐγὼ
Τρώων
ἕνεκ᾽
ἤλυθον
αἰχμητάων
δεῦρο
μαχησόμενος,
ἐπεὶ
οὔ
τί
μοι
αἴτιοί
εἰσιν:
οὐ
γὰρ
πώποτ᾽
ἐμὰς
βοῦς
ἤλασαν
οὐδὲ
μὲν
ἵππους,
155οὐδέ
ποτ᾽
ἐν
Φθίῃ
ἐριβώλακι
βωτιανείρῃ
155
καρπὸν
ἐδηλήσαντ᾽,
ἐπεὶ
ἦ
μάλα
πολλὰ
μεταξὺ
οὔρεά
τε
σκιόεντα
θάλασσά
τε
ἠχήεσσα:
ἀλλὰ
σοὶ
ὦ
μέγ᾽
ἀναιδὲς
ἅμ᾽
ἑσπόμεθ᾽
ὄφρα
σὺ
χαίρῃς,
τιμὴν
ἀρνύμενοι
Μενελάῳ
σοί
τε
κυνῶπα
160πρὸς
Τρώων:
τῶν
οὔ
τι
μετατρέπῃ
οὐδ᾽
ἀλεγίζεις:
160
καὶ
δή
μοι
γέρας
αὐτὸς
ἀφαιρήσεσθαι
ἀπειλεῖς,
ᾧ
ἔπι
πολλὰ
μόγησα,
δόσαν
δέ
μοι
υἷες
Ἀχαιῶν.
οὐ
μὲν
σοί
ποτε
ἶσον
ἔχω
γέρας
ὁππότ᾽
Ἀχαιοὶ
Τρώων
ἐκπέρσωσ᾽
εὖ
ναιόμενον
πτολίεθρον:
165ἀλλὰ
τὸ
μὲν
πλεῖον
πολυάϊκος
πολέμοιο
165
χεῖρες
ἐμαὶ
διέπουσ᾽:
ἀτὰρ
ἤν
ποτε
δασμὸς
ἵκηται,
σοὶ
τὸ
γέρας
πολὺ
μεῖζον,
ἐγὼ
δ᾽
ὀλίγον
τε
φίλον
τε
ἔρχομ᾽
ἔχων
ἐπὶ
νῆας,
ἐπεί
κε
κάμω
πολεμίζων.
νῦν
δ᾽
εἶμι
Φθίην
δ᾽,
ἐπεὶ
ἦ
πολὺ
φέρτερόν
ἐστιν
170οἴκαδ᾽
ἴμεν
σὺν
νηυσὶ
κορωνίσιν,
οὐδέ
σ᾽
ὀΐω
170
ἐνθάδ᾽
ἄτιμος
ἐὼν
ἄφενος
καὶ
πλοῦτον
ἀφύξειν."
τὸν
δ᾽
ἠμείβετ᾽
ἔπειτα
ἄναξ
ἀνδρῶν
Ἀγαμέμνων:
φεῦγε
μάλ᾽
εἴ
τοι
θυμὸς
ἐπέσσυται,
οὐδέ
σ᾽
ἔγωγε
λίσσομαι
εἵνεκ᾽
ἐμεῖο
μένειν:
πάρ᾽
ἔμοιγε
καὶ
ἄλλοι
175οἵ
κέ
με
τιμήσουσι,
μάλιστα
δὲ
μητίετα
Ζεύς.
175
ἔχθιστος
δέ
μοί
ἐσσι
διοτρεφέων
βασιλήων:
αἰεὶ
γάρ
τοι
ἔρις
τε
φίλη
πόλεμοί
τε
μάχαι
τε:
εἰ
μάλα
καρτερός
ἐσσι,
θεός
που
σοὶ
τό
γ᾽
ἔδωκεν:
οἴκαδ᾽
ἰὼν
σὺν
νηυσί
τε
σῇς
καὶ
σοῖς
ἑτάροισι
180Μυρμιδόνεσσιν
ἄνασσε,
σέθεν
δ᾽
ἐγὼ
οὐκ
ἀλεγίζω,
180
οὐδ᾽
ὄθομαι
κοτέοντος:
ἀπειλήσω
δέ
τοι
ὧδε:
ὡς
ἔμ᾽
ἀφαιρεῖται
Χρυσηΐδα
Φοῖβος
Ἀπόλλων,
τὴν
μὲν
ἐγὼ
σὺν
νηΐ
τ᾽
ἐμῇ
καὶ
ἐμοῖς
ἑτάροισι
πέμψω,
ἐγὼ
δέ
κ᾽
ἄγω
Βρισηΐδα
καλλιπάρῃον
185αὐτὸς
ἰὼν
κλισίην
δὲ
τὸ
σὸν
γέρας
ὄφρ᾽
ἐῢ
εἰδῇς
185
ὅσσον
φέρτερός
εἰμι
σέθεν,
στυγέῃ
δὲ
καὶ
ἄλλος
ἶσον
ἐμοὶ
φάσθαι
καὶ
ὁμοιωθήμεναι
ἄντην.
ὣς
φάτο:
Πηλεΐωνι
δ᾽
ἄχος
γένετ᾽,
ἐν
δέ
οἱ
ἦτορ
στήθεσσιν
λασίοισι
διάνδιχα
μερμήριξεν,
190ἢ
ὅ
γε
φάσγανον
ὀξὺ
ἐρυσσάμενος
παρὰ
μηροῦ
190
τοὺς
μὲν
ἀναστήσειεν,
ὃ
δ᾽
Ἀτρεΐδην
ἐναρίζοι,
ἦε
χόλον
παύσειεν
ἐρητύσειέ
τε
θυμόν.
ἧος
ὃ
ταῦθ᾽
ὥρμαινε
κατὰ
φρένα
καὶ
κατὰ
θυμόν,
ἕλκετο
δ᾽
ἐκ
κολεοῖο
μέγα
ξίφος,
ἦλθε
δ᾽
Ἀθήνη
195οὐρανόθεν:
πρὸ
γὰρ
ἧκε
θεὰ
λευκώλενος
Ἥρη
195
ἄμφω
ὁμῶς
θυμῷ
φιλέουσά
τε
κηδομένη
τε:
στῆ
δ᾽
ὄπιθεν,
ξανθῆς
δὲ
κόμης
ἕλε
Πηλεΐωνα
οἴῳ
φαινομένη:
τῶν
δ᾽
ἄλλων
οὔ
τις
ὁρᾶτο:
θάμβησεν
δ᾽
Ἀχιλεύς,
μετὰ
δ᾽
ἐτράπετ᾽,
αὐτίκα
δ᾽
ἔγνω
200Παλλάδ᾽
Ἀθηναίην:
δεινὼ
δέ
οἱ
ὄσσε
φάανθεν:
200
καί
μιν
φωνήσας
ἔπεα
πτερόεντα
προσηύδα:
τίπτ᾽
αὖτ᾽
αἰγιόχοιο
Διὸς
τέκος
εἰλήλουθας;
ἦ
ἵνα
ὕβριν
ἴδῃ
Ἀγαμέμνονος
Ἀτρεΐδαο;
ἀλλ᾽
ἔκ
τοι
ἐρέω,
τὸ
δὲ
καὶ
τελέεσθαι
ὀΐω:
205ᾗς
ὑπεροπλίῃσι
τάχ᾽
ἄν
ποτε
θυμὸν
ὀλέσσῃ.
205
τὸν
δ᾽
αὖτε
προσέειπε
θεὰ
γλαυκῶπις
Ἀθήνη:
ἦλθον
ἐγὼ
παύσουσα
τὸ
σὸν
μένος,
αἴ
κε
πίθηαι,
οὐρανόθεν:
πρὸ
δέ
μ᾽
ἧκε
θεὰ
λευκώλενος
Ἥρη
ἄμφω
ὁμῶς
θυμῷ
φιλέουσά
τε
κηδομένη
τε:
210ἀλλ᾽
ἄγε
λῆγ᾽
ἔριδος,
μηδὲ
ξίφος
ἕλκεο
χειρί:
210
ἀλλ᾽
ἤτοι
ἔπεσιν
μὲν
ὀνείδισον
ὡς
ἔσεταί
περ:
ὧδε
γὰρ
ἐξερέω,
τὸ
δὲ
καὶ
τετελεσμένον
ἔσται:
καί
ποτέ
τοι
τρὶς
τόσσα
παρέσσεται
ἀγλαὰ
δῶρα
ὕβριος
εἵνεκα
τῆσδε:
σὺ
δ᾽
ἴσχεο,
πείθεο
δ᾽
ἡμῖν.
215
τὴν
δ᾽
ἀπαμειβόμενος
προσέφη
πόδας
ὠκὺς
Ἀχιλλεύς:
215
‘χρὴ
μὲν
σφωΐτερόν
γε
θεὰ
ἔπος
εἰρύσσασθαι
καὶ
μάλα
περ
θυμῷ
κεχολωμένον:
ὧς
γὰρ
ἄμεινον:
ὅς
κε
θεοῖς
ἐπιπείθηται
μάλα
τ᾽
ἔκλυον
αὐτοῦ.
ἦ
καὶ
ἐπ᾽
ἀργυρέῃ
κώπῃ
σχέθε
χεῖρα
βαρεῖαν,
220ἂψ
δ᾽
ἐς
κουλεὸν
ὦσε
μέγα
ξίφος,
οὐδ᾽
ἀπίθησε
220
μύθῳ
Ἀθηναίης:
ἣ
δ᾽
Οὔλυμπον
δὲ
βεβήκει
δώματ᾽
ἐς
αἰγιόχοιο
Διὸς
μετὰ
δαίμονας
ἄλλους.
Πηλεΐδης
δ᾽
ἐξαῦτις
ἀταρτηροῖς
ἐπέεσσιν
Ἀτρεΐδην
προσέειπε,
καὶ
οὔ
πω
λῆγε
χόλοιο:
225οἰνοβαρές,
κυνὸς
ὄμματ᾽
ἔχων,
κραδίην
δ᾽
ἐλάφοιο,
225
οὔτέ
ποτ᾽
ἐς
πόλεμον
ἅμα
λαῷ
θωρηχθῆναι
οὔτε
λόχον
δ᾽
ἰέναι
σὺν
ἀριστήεσσιν
Ἀχαιῶν
τέτληκας
θυμῷ:
τὸ
δέ
τοι
κὴρ
εἴδεται
εἶναι.
ἦ
πολὺ
λώϊόν
ἐστι
κατὰ
στρατὸν
εὐρὺν
Ἀχαιῶν
230δῶρ᾽
ἀποαιρεῖσθαι
ὅς
τις
σέθεν
ἀντίον
εἴπῃ:
230
δημοβόρος
βασιλεὺς
ἐπεὶ
οὐτιδανοῖσιν
ἀνάσσεις:
ἦ
γὰρ
ἂν
Ἀτρεΐδη
νῦν
ὕστατα
λωβήσαιο.
ἀλλ᾽
ἔκ
τοι
ἐρέω
καὶ
ἐπὶ
μέγαν
ὅρκον
ὀμοῦμαι:
ναὶ
μὰ
τόδε
σκῆπτρον,
τὸ
μὲν
οὔ
ποτε
φύλλα
καὶ
ὄζους
235φύσει,
ἐπεὶ
δὴ
πρῶτα
τομὴν
ἐν
ὄρεσσι
λέλοιπεν,
235
οὐδ᾽
ἀναθηλήσει:
περὶ
γάρ
ῥά
ἑ
χαλκὸς
ἔλεψε
φύλλά
τε
καὶ
φλοιόν:
νῦν
αὖτέ
μιν
υἷες
Ἀχαιῶν
ἐν
παλάμῃς
φορέουσι
δικασπόλοι,
οἵ
τε
θέμιστας
πρὸς
Διὸς
εἰρύαται:
ὃ
δέ
τοι
μέγας
ἔσσεται
ὅρκος:
240ἦ
ποτ᾽
Ἀχιλλῆος
ποθὴ
ἵξεται
υἷας
Ἀχαιῶν
240
σύμπαντας:
τότε
δ᾽
οὔ
τι
δυνήσεαι
ἀχνύμενός
περ
χραισμεῖν,
εὖτ᾽
ἂν
πολλοὶ
ὑφ᾽
Ἕκτορος
ἀνδροφόνοιο
θνήσκοντες
πίπτωσι:
σὺ
δ᾽
ἔνδοθι
θυμὸν
ἀμύξεις
χωόμενος
ὅ
τ᾽
ἄριστον
Ἀχαιῶν
οὐδὲν
ἔτισας.
ὣς
φάτο
Πηλεΐδης,
ποτὶ
δὲ
σκῆπτρον
βάλε
γαίῃ
245
χρυσείοις
ἥλοισι
πεπαρμένον,
ἕζετο
δ᾽
αὐτός
Canta, o dea, l'ira d'Achille Pelide,
rovinosa, che infiniti dolori inflisse agli Achei,
gettò in preda all' Ade molte vite gagliarde
d'eroi, ne fece il bottino dei cani,
di tutti gli uccelli - consiglio di Zeus si compiva
5
da quando prima si divisero contendendo
l'Atride signore d'eroi e Achille glorioso.
Ma chi fra gli dèi li fece lottare in contesa?
Il figlio di Zeus e Latona; egli, irato col re,
mala peste fe' nascer nel campo, la gente moriva,
10
perché Crise l'Atride trattò malamente,
il sacerdote; costui venne alle navi rapide degli Achei
per liberare la figlia, con riscatto infinito,
avendo tra mano le bende d'Apollo che lungi saetta,
l' intorno allo scettro d'oro, e pregava tutti gli Achei
15
|